Το ερωτηματολόγιο του Προυστ


Ποιο είναι το κύριο γνώρισμα του χαρακτήρα σας;
το σύνδρομο μαθήτριας

Το μεγαλύτερο προτέρημά σας;
ενθουσιάζομαι εύκολα

Το κυριότερο ελάττωμά;
ενθουσιάζομαι εύκολα

Πότε και πού υπήρξατε ευτυχισμένος;
πριν λίγους μήνες , πριν φύγει η μελίνα

Πώς φαντάζεστε την τέλεια ευτυχία;
ένα μεγάλο αγρόκτημα με τους αγαπημένους μου όπου θα μπορούμε να έχουμε όσα ζώα θέλουμε

Τι ή ποιος είναι η μεγαλύτερη αγάπη της ζωής σας;
μεγάλο πάθος η οικογένειά μου

Ποιο ταλέντο θα θέλατε να είχατε;
του εξερευνητή

Αν μπορούσατε να αλλάξετε ένα πράγμα στον εαυτό σας, ποιο θα ήταν αυτό;
να τολμώ μεγαλύτερα ταξίδια

Αν μπορούσατε να αλλάξετε ένα πράγμα στην οικογένειά σας, ποιο θα ήταν αυτό;
να κοιμόμαστε συχνότερα κάτω απ΄  τα αστέρια

Τί εκτιμάτε περισσότερο στους φίλους σας;
την αγάπη τους

Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο επίτευγμά σας;
το ξέγνοιαστο γέλιο των παιδιών μου

Πού θα θέλατε να ζείτε;
σ΄ έναν μεγαλύτερο κήπο, σε μια πιο πράσινη πόλη

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σας;
το τέλος

Τι αντιπαθείτε περισσότερο;
τη τσιγκουνιά συναισθημάτων

Ποιο χαρακτηριστικό σας αντιπαθείτε περισσότερο;
την αδυναμία μου να φτάσω στην ώρα μου στα ραντεβού μου

Τι αντιπαθείτε περισσότερο στους άλλους;
τη σκληρότητα

Τι θεωρείτε ως τη μεγαλύτερή σας σπατάλη;
το ξόδεμα χρόνου σε ανούσιες σχέσεις

Ποιο είναι το αγαπημένο σας ταξίδι;
στο Αιγαίο

Ποια θεωρείτε την πιο υπερτιμημένη αρετή;
την αυτοπεποίθηση στα όρια του ξιπασμού

Σε ποιες περιστάσεις ψεύδεστε;
όταν πρόκειται να πληγώσω κάποιον άνθρωπο που αγαπώ

Τι δεν σας αρέσει στην εμφάνισή σας;
τα περιττά κιλά

Ποιον άνθρωπο απεχθάνεστε;
κάθε φασίστα, κάθε ρατσιστή

Ποια λέξη ή φράση χρησιμοποιείτε κατά κόρον;
«μωρό μου»

Ποιο πράγμα θεωρείτε ότι σας χαρακτηρίζει;
το πήγαινε έλα από την πραγματικότητα στα παραμύθια για να εξηγήσω τα ανεξήγητα

Για ποιο πράγμα έχετε μετανιώσει;
για τις αγκαλιές που δεν έδωσα όταν έπρεπε

Ποια είναι η αγαπημένη σας ασχολία;
να πηγαίνω μεγάλες βόλτες με τα σκυλιά μου

Ποιοι είναι οι ήρωές σας στην πραγματική ζωή;
τα παιδιά μου

Ποιοι είναι οι ήρωές σας στη λογοτεχνία;
οι ήρωες των βιβλίων που διάβαζα παιδί. Το κοριτσάκι στο « Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν» , ο Ροβινσώνας Κρούσο, η Ζωή στο « Όταν ο ήλιος» της Σαρή, ή οι μεγάλοι επαναστάτες των φανταστικών διηγήσεων του πατέρα μου

Πώς θα θέλατε να πεθάνετε;
στα όνειρά μου

Αν πεθαίνατε κι επιστρέφατε στη ζωή, ποιον άνθρωπο ή πράγμα θα θέλατε να ενσαρκώσετε;
έναν μεγάλο ταξιδευτή

Λάθη στα οποία δείχνετε τη μεγαλύτερη επιείκεια…
όταν είναι αντίδραση ή φυσικό επακόλουθο μεγάλης αδικίας

Ποιο είναι το αγαπημένο σας απόφθεγμα;
Τα όνειρα και τα θαύματα είναι θέμα εξάσκησης

«Τα παιδιά μπορούν να ξεχωρίσουν την αλήθεια από το ψέμα»

Το παιδί μου κι εγώ
Συνέντευξη στην Εύη Καρκίτη

Μια πρόσφατη βράβευση εκείνη του περιοδικού «Διαβάζω» υπήρξε αφορμή για μια ακόμη ματιά στον κόσμο της Μαρίας Παπαγιάννη. Στα βιβλία της πάντοτε ένα θαύμα περιμένει έξω από την πόρτα για να αλλάξει τις ζωές των μικρών της ηρώων. Το ίδιο συμβαίνει και στην παράσταση «Παράξενο δεν είναι;» στην οποία γράφει τα κείμενα και θα παρουσιαστεί 20-30 Δεκεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Στα βιβλία σας παρουσιάζετε τον κόσμο στα παιδιά ακριβώς ως έχει ή πάντοτε υπάρχει περιθώριο για όνειρα;

Στις ιστορίες που γράφω προσπαθώ να πω στα παιδιά την αλήθεια. Όμως δεν καταγράφω την πραγματικότητα όπως έχει. Ένα κομμάτι της παντρεύεται με μια φαντασίωση, ένα όνειρο, μια προσδοκία, μια εμμονή που θα ήθελα να είναι πραγματικότητα. Να για παράδειγμα ότι ένα θαύμα περιμένει έξω από την πόρτα μας ή ότι και σ΄ αυτή τη ζωή κερδίζουν οι καλοί… Λένε ότι οι μύθοι είναι μοιρασμένα όνειρα. Οι Αβορίγινες της Αυστραλίας ονομάζανε τη δημιουργία «Καιρό του Ονείρου» και τους μύθους τους όνειρα. Δεν νομίζω ότι το όνειρο λείπει απ΄ τα σημερινά παιδιά. Η δική μου ανάγκη είναι να μοιραστώ μαζί τους τα όνειρά μου ή να ονειρευτώ τα δικά τους όνειρα.

Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με το παιδικό βιβλίο; Είναι τελικά εύκολο να γράψει κάνεις μια ιστορία για να κατανοηθεί από παιδιά;

Αγαπώ τη λογοτεχνία για παιδιά. Ποτέ δεν σταμάτησε να μ΄ ενδιαφέρει. Θυμάμαι ότι τα χρόνια του πανεπιστημίου, που ήμουνα μεγάλο παιδί, δεν άφηνα βιβλίο της Σαρή ή της Ζέη. Κι αργότερα όταν άρχισα να γράφω τα θέματα που με συγκινούσαν, ο τρόπος που τα προσέγγιζα ήταν πάντα μέσα απ΄ τα μάτια των παιδιών.
Μ’ αρέσουν οι ιστορίες που δεν παιδιακίζουν για ν΄ αρέσουν στα παιδιά γιατί ακριβώς πιστεύω ότι τα παιδιά καταλαβαίνουν πάρα πολλά και κυρίως ξέρουν να ξεχωρίσουν την αλήθεια από το ψέμα. Κι αν κάποιες φορές διαλέγουν το ψέμα είναι γιατί δεν μπορούν ν΄ αντέξουν την αλήθεια.

Τι πιστεύετε πως αναζητούν τα παιδιά σήμερα σε ένα βιβλίο;

Πιστεύω ότι τα καλά βιβλία είναι και για τους μεγάλους και για τους μικρούς. Η Σέλμα Λάγκερλεφ, η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με Νόμπελ λογοτεχνίας έλεγε ότι «το παιδικό βιβλίο είναι αληθινό όταν αρέσει τόσο στους μεγάλους όσο και στους μικρούς». Όταν ξεκινώ να γράφω κάτι ποτέ δεν σκέφτομαι την ηλικία των αναγνωστών μου. Σύμφωνα με τις κυκλοφορίες μπορεί τα παιδιά τα τελευταία χρόνια να επιλέγουν πιο πολύ βιβλία φαντασίας αλλά αυτό πραγματικά που προσωπικά μ΄ ενδιαφέρει είναι τα βιβλία να βοηθούν τα παιδιά να μεγαλώσουν. Κι όπως έλεγε κι ένας μεγάλος παραμυθάς, ο Τόλκιν : « Τα βιβλία τους, όπως και τα ρούχα τους, πρέπει να τους αφήνουν περιθώριο να μεγαλώσουν, αλλά ιδιαίτερα τα βιβλία θα πρέπει οπωσδήποτε να ενθαρρύνουν την ενηλικίωση.»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στην Άννα Ρούτση για το διαδικτυακό περιοδικό stylista.gr

-Στα έργα σου είναι έντονο το στοιχείο του διαφορετικού: Οι ήρωες είναι διαφορετικοί από τον πολύ κόσμο. Είναι κάτι που θέλεις να τονίσεις και γιατί;

Αυθόρμητα θα σου απαντούσα ότι δεν σκέφτομαι από πριν να κάνω τους ήρωες μου διαφορετικούς. Απλά πάντα αγαπούσα τους ιδιαίτερους ανθρώπους. Τους σιωπηλούς και τους θορυβώδεις. Τους λίγο αλλοπαρμένους και καθόλου καθωσπρέπει. Τους ανθρώπους που ανακρίνουν κάθε μέρα τα αυτονότητα, τα μεταμφιέζουν, τα μεταμορφώνουν. Που τολμούν καθημερινά να ξεσκονίσουν τα πολύτιμα τους και να αναμετρηθούν μαζί τους. Έτσι μια φιλία γίνεται ένα πολύτιμο δώρο και μια εκδρομή ένα ταξίδι γεμάτο υποσχέσεις. Μ΄ αρέσει να βλέπω την καθημερινότητα μέσα από ένα μεγεθυντικό φακό. Δεν ξέρω αν μ΄ αυτό τον τρόπο προσπαθώ να εξοικειώσω τους νέους αναγνώστες μου με την αποδοχή του «άλλου» αλλά σίγουρα πιστεύω ότι τα θαύματα δεν είναι ίδια για όλους και η ζωή μας θα ήταν βαρετή χωρίς χρώματα.

-Στο βιβλίο σου οι ήρωες παλεύουν με προκαταλήψεις, δοξασίες, φόβους, πράγματα στενά συνδεδεμένα με την ελληνική παράδοση. Με ποια από αυτά εσύ διασκεδάζεις και πότε τα θεωρείς έως και επικίνδυνα;

Νομίζω ότι η διαχωριστική γραμμή είναι εμφανής. Στο «Δέντρο το Μονάχο» η βασική μου ηρωίδα αγαπάει πολύ τη ζωή, γελάει εύκολα. Η αδελφή της την πάει στην εκκλησία δίπλα σε μια εικόνα και της δείχνει έναν θυμωμένο άγιο. « Βλέπεις πως σε κοιτάει; Στον άγιο δεν αρέσει καθόλου που γελάς» . Από την άλλη υπάρχουν οι θρύλοι και οι παραδόσεις που τα βρίσκω εντελώς ποιητικά. Μαγικό ρεαλισμό. Σε πολλά χωριά ακόμα ζούνε παρέα με τα ξωτικά και τα φαντάσματα συνομιλούν με τους ανθρώπους που πέρασαν στην άλλη πλευρά κι έχουν ιστορίες να σου πούνε για κάθε πέτρα.

-Νομίζεις ότι οι καιροί μας είναι για όνειρα και φαντασία; Συνδυάζεται η δύναμη για επιβίωση με αυτά τα στοιχεία, και πώς;

Τα όνειρα και η φαντασία δεν είναι φάρμακο ούτε δίνονται με συνταγές. Ζεις έτσι ή δεν ζεις. Υπάρχουν στη ζωή μας. Είναι κομμάτι μας. Απλά κάποιοι έχουν κλείσει την πόρτα προσπαθώντας να επιβιώσουν σ΄ αυτήν την αφόρητη καθημερινότητα. Όσον αφορά τα παιδιά είναι ο τρόπος τους να μεγαλώνουν και να εξηγούν τον κόσμο. Έχουν ανάγκη να γλιστρούν από την πραγματικότητα στον κόσμο της φαντασίας. Κανένας δεν θα έλεγε ότι η λύση είναι να μετοικήσουμε στον κόσμο της φαντασίας. Ένα βοτσαλάκι στην πόρτα όμως για να μπαίνει που και που καθαρός αέρας πάντα χρειάζεται.

-Συχνά ακούμε ότι οι νέοι δε διαβάζουν, δε γράφουν, δεν…, δεν… Εσύ που είσαι πιο κοντά σε αυτά, πώς τα βλέπεις τα πράγματα; Η κοινωνία και το εκπαιδευτικό μας σύστημα ενθαρρύνουν κάτι τέτοιο;

Το μόνο που ενθαρρύνουν είναι η συσσώρευση γνώσεων για να περάσουν τα παιδιά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στην εφηβεία τους τα παιδιά έχουν ελάχιστο χρόνο για οτιδήποτε εξωσχολικό. Σήμερα το πρωί με άκουσα να φωνάζω στην κόρη μου να σταματήσει να παίζει πιάνο και να στρωθεί στα Θρησκευτικά. Με άκουσα κι έφριξα! Τα παιδιά είναι τόσο φορτωμένα που δεν έχουν χρόνο όχι να διαβάσουν αλλά ούτε να βρεθούν με τους φίλους τους. Βέβαια πιστεύω ότι τα παιδιά που «προπονήθηκαν» μικρά θα αναζητήσουν μεγαλώνοντας ξανά την απόλαυση της ανάγνωσης.

-Το εφηβικό βιβλίο έχει την ιδιαιτερότητα ότι ούτε οι έφηβοι ακριβώς θα το αγοράσουν από μόνοι τους, ούτε οι ενήλικες γνωρίζουν ακριβώς (ή και δεν τολμούν!) να πάρουν κάτι για τους εφήβους. Πώς μπορεί να γίνει πιο προσιτό; Ειδικότερα εσύ σε ποιο κοινό απευθύνεσαι και με ποιο τρόπο, ώστε να το πλησιάσεις;

Να πω την αλήθεια όταν γράφω δεν έχω στο μυαλό μου συγκεκριμένη ηλικία αναγνωστών. Δεν κόβω και δεν ράβω στα μέτρα κανενός. Δεν θα ήθελα να γράψω ένα μυθιστόρημα που θα έκλεινε το μάτι στους εφήβους, μιλώντας μόνο την «αργκό» τους και έχοντας ως μοναδικό θέμα τη βία, τις συγκρούσεις και τους τρελούς ρυθμούς της ηλικίας. Μ΄ αρέσει άλλοτε να δυναμώνω και άλλοτε να χαμηλώνω την ένταση στις μουσικές που ακούω, στις κουβέντες που κάνω. Όταν με καλούν στα σχολεία συναντώ τόσο διαφορετικά παιδιά με τόσο διαφορετικά ενδιαφέροντα. Κάποια θα ανακαλύψουν το βιβλίο μου κι αν τους αρέσει θα το προτείνουν και στους φίλους τους. Αυτός μου φαίνεται πιο φυσιολογικός τρόπος. Έτσι δεν κάναμε κι εμείς στο γυμνάσιο και στο λύκειο; Ανταλλάσαμε βιβλία, μουσικές και ποιήματα. Τα παιδιά σ΄ αυτή την ηλικία είναι δύσπιστα απέναντι στους γονείς τους. Ένα βιβλίο που μπορεί να το ανακαλύψουν μόνοι τους όταν τους το επιβάλλουν οι μεγάλοι θα τους φέρει αλλεργία.

Θυμάσαι, τα αγαπημένα σου βιβλία σε τρεις φάσεις: παιδί – έφηβη – ενήλικη

Θυμάμαι καλά τη βιβλιοθήκη του δωματίου μου στη Λάρισα. Δίπλα στα παραμύθια των Γκριμ και του Άντερσεν ήρθαν κι ακούμπησαν οι κόρες του Δόκτορα Μαρς κι ύστερα τα Ασημένια Πατίνια, το Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν. Δίπλα στο Ένα παιδί μετράει τα άστρα κάποια στιγμή το Καπλάνι της Βιτρίνας, τα Ξύλινα Σπαθιά, το Όταν ο ήλιος. Τα βιβλία είχαν λόγο που μπαίνανε στο σπίτι στο πρώτο δέκα, στις γιορτές και στις διακοπές. Τώρα τα βιβλία συσσωρεύονται στις βιβλιοθήκες, τα αδιάβαστα στριμώχνονται στα κομοδίνα κι είναι πιο δύσκολο να θυμάσαι και να δένεσαι. Φοιτήτρια ανακάλυψα με ενθουσιασμό τον Μαρκές, ήμουνα από τους πρώτους που θ΄ αγόραζαν το καινούργιο βιβλίο της Μάρως Δούκα και τελευταία ερωτεύτηκα την Ζυράννα Ζατέλη. Κι ύστερα μηδένισα και ξανάρχισα από την αρχή: Οδύσσεια και Χίλιες και μια νύχτες.

Όλοι κρύβουμε έναν Πήτερ Παν

Η συγγραφέας Μαρία Παπαγιάννη μιλάει για τον μαγικό κόσμο των παιδιών

Στην Χρυσούλα Παπαϊωάννου

Συνέντευξη στην Ελευθεροτυπία 18/12/07

« Μεγαλώνοντας εγκλωβιζόμαστε στην καθημερινότητα και κλειδώνουμε τα πολύτιμα για να τα σώσουμε, αλλά τα κρύβουμε τόσο καλά, που τα ξεχνάμε και τελικά κάνουμε… πίστωση στα όνειρα. Τα παιδιά ονειρεύονται με κλειστά και με ανοιχτά τα μάτια» Κάτι ξέρει για να το λέει αυτό η Μαρία Παπαγιάννη, συγγραφέας και μεταφράστρια παιδικών βιβλίων. Έγραψε το παραμύθι «Παράξενο δεν είναι;» για να θυμίσει σε μικρούς και μεγάλους ότι «το θαύμα της ζωής είναι οι μικρές και καθημερινές στιγμές. Η αγκαλιά της μαμάς μετά από έναν εφιάλτη ή η αγκαλιά ενός φίλου» Θα το δούμε ως μουσικοθεατρική παράσταση στην αίθουσα Νίκος Σκαλκώτας του Μεγάρου Μουσικής από αυτή την Παρασκευή μέχρι τις 30 Δεκεμβρίου.

Τη μουσική έχει γράψει ο Θάνος Μικρούτσικος πάνω σε στίχουν των Γιάννη Ρίτσου (από το δικό του ποίημα «Πάλι η μικρή Ελένη» είναι δανεισμένος και ο τίτλος της παράστασης) Νίκου Καββαδία, Μαρίας Παπαγιάννη και Μελίνας Καρακώστα. Στην τελευταία μάλιστα είναι αφιερωμένη η παράσταση γιατί «έφυγε» κατά τη διάρκεια των προβών. Ο Μικρούτσικος με τον Παναγιώτη Λάρκου υπογράφουν τη σκηνοθεσία. Το σκηνικό και τα κουστούμια έχει κάνει ο Γιώργος Βαφιάς, τη χορογραφία η Σεσίλ Μικρούτσικου. Χορεύουν η Ράνια Γλυμίτσα και η Κωνσταντίνα Μικρούτσικου.

Και επειδή στους συντελεστές συναντάμε πολλές φορές το όνομα … «Μικρούτσικου» -άλλωστε και η Μαρία Παπαγιάννη είναι η σύζυγος του συνθέτη – η συγγραφέας διευκρινίζει: «Οι καλλιτεχνικές δουλειές είναι ούτως ή άλλως σαν οικογενειακές. Ο Θάνος που είναι ο καπετάνιος της παράστασης, δεν θα επέλεγε άτομα που δεν έχουν εμπειρία από ανάλογα θεάματα»

Το τωρινό θέαμα χτίζεται με άξονα το παραμύθι της Παπαγιάννη: σε μια πολιτεία δίχως όνειρα, γιορτές και πανηγύρια, ένα αστέρι πέφτει αλλά ο Γιόμο και η Κόρα δεν έχουν τίποτα να ευχηθούν γιατί μια κακιά μάγισα έκλεψε κάποτε το κλειδί των ονείρων από τον γέροντα σοφό που τα φύλαγε. Τα δυο παιδιά όμως θα ανέβουν ως τον ουρανό για να το αναζητήσουν. Θα γίνουν ακροβάτες σε τσίρκο, θα συναντηθούν με πειρατές και θα περάσουν πολλές ακόμα περιπέτειες.

Παιδικό παραμύθι για τη Μαρία Παπαγιάννη σημαίνει… happy end. Όχι όμως ότι το κακό απουσιάζει. « Δεν πρέπει να λέμε ιστορίες στις οποίες είναι όλα μέλι γάλα. Προετοιμάζουμε τα παιδιά γι΄ αυτόν τον κόσμο κι όχι για έναν άλλον, αγγελικά πλασμένο. Πρέπει να υπάρχει το κακό αλλά να είναι αναγνωρίσιμο. Οι κακοί πάντα υπήρχαν στα παραμύθια αλλά τώρα είναι δυστυχώς γοητευτικοί και είναι εύκολο να ταυτιστεί μαζί τους ένα παιδί» λέει

Δεν έχουν αλλάξει όμως μόνο τα παραμύθια αλλά και οι συνήθεις αφηγητές. « Τα παραμύθια που  λέγανε παλιά οι γιαγιάδες και οι παππούδες  ήταν καλή εξάσκηση για τη φαντασία των παιδιών. Σήμερα παίρνουν τα εγγόνια τους αγκαλιά, για να δούνε τα απογευματινά σίριαλ» λέει

Τι σημαίνει για τη Μαρία Παπαγιάννη ένα καλό παραμύθι; «Είναι αυτό που μιλά για την αλήθεια χωρίς να παιδιακίζει. Κάθε παιδί έχει διαφορετική ωριμότητα. Θέλουμε να φεύγουν με τις τσέπες γεμάτες πετραδάκια, δηλαδή ιδέες και συναισθήματα. Στο δρόμο για το σπίτι καθένα κρατάει ότι του ταιριάζει» Βέβαια τα παραμύθια δεν απευθύνονται αποκλειστικά σε μικρά παιδιά « Ένα παιδικό είναι καλό όταν αρέσει και στους μεγάλους. Ακόμα το παραμύθι της καληνύχτας είναι συνδυασμένο με μια αγκαλιά και μπορεί ένα παιδί να το έχει ανάγκη για πολλά χρόνια» προσθέτει

Αν και μητέρα δυο παιδιών, του 6χρονου Στέργιου και της 11χρονης Αλεξάνδρας, η αγάπη της για τα παραμύθια ξεκίνησε πιο πριν, από όταν ήταν φοιτήτρια Φιλολογίας « Ίσως φταίει ο Πίτερ Παν, τον οποίο έχουμε όλοι κρυμμένο μέσα μας, και η νοσταλγία για τη χώρα του Ποτέ Ποτέ. Εγώ αφήνω την πόρτα μισάνοιχτη για να μπορώ να πηγαίνω και στους δυο κόσμους», εξηγεί. Γι΄ αυτό και δυσκολεύεται να πει στο μικρό της γιο ότι δεν υπάρχει Αι-Βασίλης  «Είμαι υπέρ του να κάνουμε τη ζωή μας λίγο παραμύθι και να μην σκοτώνουμε τους μύθους» λέει. Αυτές οι μέρες θα τη βρουν λοιπόν με την οικογένειά της κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο όπου

«θα κοιμηθούμε όλοι μαζί και θα πούμε ιστορίες..»

Μ’ αρέσει να βλέπω θαύματα μέσα στη ρουτίνα

Η συγγραφέας Μαρία Παπαγιάννη μιλάει για τον μαγικό κόσμο των παιδιών

Συνέντευξη στη Σαντρα Βουλγαρη

Για μια ιστορία διαφορετική από τις συνηθισμένες, που εκτυλίσσεται πάνω στα βράχια, στη σκιά ενός βουνού στην Κρήτη, για «Το δέντρο το μονάχο» (εκδ. Πατάκη) απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Εφηβικού/Νεανικού Λογοτεχνικού Βιβλίου η συγγραφέας Μαρία Παπαγιάννη. Είδηση που συνέπεσε με ένα ακόμη ευχάριστο νέο που έχει να κάνει με την ίδια, αλλά και τη λογοτεχνία για παιδιά στην Ελλάδα, αφού αυτές τις μέρες κλείστηκε συμφωνία με τις εκδόσεις minedition για την έκδοση μιας ακόμη ιστορίας της Μαρίας Παπαγιάννη με τίτλο «Μια άλλη μέρα θα νικήσεις εσύ».
Το βιβλίο θα απευθύνεται σε νήπια και θα εικονογραφηθεί από την πολυαγαπημένη και διάσημη εικονογράφο Eve Tharlet. Μέχρι τώρα παράλληλα με την πλούσια και πολύ ενδιαφέρουσα συγγραφική της δράση η Μαρία Παπαγιάννη μετέφραζε ιστορίες της που έχουν κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη και ονειρευόταν μια μέρα να δει πώς θα ζωγράφιζε η Tharlet μια δική της ιστορία.
Οταν της τηλεφώνησα τη βρήκα στο εγκαταλελειμμένο χωριό στην Κρήτη όπου γράφτηκε «Το δέντρο το μονάχο». Αυτό με ενθουσίασε. Η συνομιλία μας έγινε ηλεκτρονικά και τηλεφωνικά από αυτό το χωριό μέσω διαφόρων περιπετειών, αφού την τελευταία φορά που μιλήσαμε το σπίτι όπου έμενε είχε πλημμυρίσει από την βροχή…

– Τι ενέπνευσε «Το δέντρο το μονάχο»;
– Νομίζω ότι όλες οι ιστορίες γεννιούνται σ’ έναν τόπο. Κουβαλάνε βέβαια χαλίκια και σπόρους απ’ όλα τα ταξίδια. Το δικό μου δέντρο κοιτάει προς τον νότο. Εξω από ένα απομονωμένο χωριό στα Αστερούσια που αγναντεύει το Λιβυκό Πέλαγος. Εδώ ζούνε άνθρωποι που μπορούν να μην έχουν ταξιδέψει ποτέ στη ζωή τους, αλλά μπορούν να σου πούνε χιλιάδες ιστορίες για κάθε πέτρα του χωριού. Σύμφωνα μ’ αυτές τις αφηγήσεις το χωριό το διαλέγανε πάντα περίεργα όντα.
Τελώνια και ξωτικά, πνεύματα που έρχονται από τη θάλασσα και διαλέγουνε κάποιο από τα σπίτια και δεν το αφήνουνε σε ησυχία. Σκέφτηκα λοιπόν πώς θα ήταν για ένα νέο παιδί να μεγαλώνει εδώ κουβαλώντας όλους τους θρύλους και τις δοξασίες, να μεγαλώνει σ’ έναν τόπο μικρό μακριά από την αποξένωση της πόλης. Κι ύστερα χρησιμοποίησα αυτόν τον έφηβο που τον βάφτισα Σίμο για να ξαναμιλήσω για τις δικές μου εμμονές. Οτι δηλαδή όσο πιο βαθιά φτάνουν οι ρίζες, τόσο πιο μεγάλα τα κλαδιά. Οσο πιο στέρεα πατάς στα δικά σου χώματα τόσο πιο μακριά μπορείς να πετάξεις, να ταξιδέψεις, να εξηγήσεις και να γνωρίσεις τον κόσμο.
Κι ακόμα ότι χρειάζεται πού και πού να αδειάζεις από όλα όσα ακούς καθημερινά και να θυμάσαι το δικό σου ζύγι, αυτό που όλοι έχουμε μέσα μας για τα μεγάλα και τα μικρά. Αλλά με τη φασαρία του κόσμου ξεχνιόμαστε και ζυγίζουμε με το ζύγι των άλλων.


– Τι σας εμπνέει γενικότερα ως συγγραφέα;
– Αγαπούσα πάντα τους ιδιαίτερους ανθρώπους, τους διαφορετικούς, τους σιωπηλούς, ή τους παθιασμένους με κάτι. Από την άλλη παρατηρώ την καθημερινότητα μέσα από το δικό μου μεγεθυντικό φακό. Μια ελάχιστη λεπτομέρεια, μια κίνηση, μια φράση, ένα όνειρο γίνονται οι πρωταγωνιστές. Μ’ αρέσει να βλέπω μικρά θαύματα μέσα στην καθημερινή ρουτίνα, δηλαδή να βλέπω με τα μάτια των παιδιών όσο φυσικά γίνεται γιατί η δική τους φαντασία είναι ανεξάντλητη. Αγαπώ πολύ τα παραμύθια. Οπως ξέρετε τα παραμύθια δεν λένε ότι όλα είναι τέλεια λέει ότι ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα. Πώς; Μόνο αν διασχίσουμε το σκοτεινό δάσος, αν τολμήσουμε και τα βάλουμε με τους λύκους και τα θεριά και κυρίως αν αφιερώσουμε λίγο χρόνο κι ακούσουμε τη συμβουλή μιας γριάς, ενός πουλιού, ενός ζητιάνου.
Η μαγική συμβουλή δίνεται μόνο σ’ αυτούς που παραμένουν με τα αυτιά τους, τα μάτια τους ανοιχτά, με τις αισθήσεις ζωντανές στον μύλο που όλα τα αλέθει. Βεβαίως, από όλα αυτά ξεκινάω αλλά με μια προϋπόθεση. Ακόμα κι όταν βουτάω στην παράδοση με την έννοια του χώρου και του χρόνου, η προσπάθειά μου είναι η γραφή μου να είναι σύγχρονη. Δεν πιστεύω στη ρεαλιστική αναπαράσταση με την έννοια της απεικόνισης, αλλά στη μεγέθυνση του πραγματικού με την έννοια της μαγείας.


– Ετοιμάζετε κάποια νέα ιστορία;
– Δεν γίνεται να κλείσουμε την πόρτα στην αφόρητη καθημερινότητα, στις δυσκολίες που ζούμε όλοι και μας έχουν στριμώξει για τα καλά. Είναι καιρός τώρα που σκέφτομαι μια ιστορία με ήρωες παιδιά που βλέπουν τις συνθήκες της ζωής τους να αλλάζουν δραματικά. Ο στόχος μου είναι να μην είναι η ανεργία φρούτο εξωτικό αλλά μέσα στην καθημερινότητα κανονικών ανθρώπων που ώς χθες δούλευαν και ζούσανε κανονικά. Η επόμενη ιστορία θα είναι λοιπόν στα χρόνια της κρίσης.


– Πιστεύετε ότι τα παιδιά είναι έτοιμα να την ακούσουν;
– Τα παιδιά δεν ζούνε σε κάποια γυάλινη σφαίρα, ζούνε στην ίδια καθημερινότητα με μας με τις κεραίες τους υψωμένες κι ευαίσθητες πάντα. Θεωρώ ότι είναι λάθος να κρατάς τα παιδιά μακριά από τα προβλήματα. Τα παιδιά είναι ισότιμοι συνομιλητές και πάντα έτσι τους αντιμετωπίζω. Οσοι πιστεύουν ότι πρέπει να φτιάξουν μια ψεύτικη όαση για τα παιδιά τους προφανώς δεν θέλουν να τα προετοιμάσουν γι’ αυτό τον κόσμο, αλλά για έναν άλλο αγγελικά πλασμένο που εγώ προσωπικά δεν ξέρω προς τα πού πέφτει.
Είναι κρίμα να αφήνουμε τα παιδιά να προσπαθούν να συναρμολογήσουν απ’ αυτά που μπαίνουν κάτω από τις πόρτες το παζλ της αλήθειας, γιατί μπορεί να φτιάξουν μια ακόμα πιο ζοφερή πραγματικότητα. Αλλωστε από την άλλη μεγάλη πόρτα, την τηλεόραση βομβαρδίζονται καθημερινά. Το θέμα είναι να κάνουμε παιδιά δυνατά που θα μπορούν να αντιστέκονται στην αθλιότητα, που θα τολμούν να αγωνίζονται γι’ αυτά που πιστεύουν κι ακόμα περισσότερο που δεν θα ψαλιδίζουν τα όνειρά του στα μέτρα της ανάγκης, αλλά θα προσπαθούν να κάνουν πραγματικότητα τα δικά τους όνειρα.


– Προτιμάτε να γράφετε για τα παιδιά;
– Η αλήθεια είναι ότι όταν γράφω δεν σκέφτομαι την ηλικία στην οποία απευθύνομαι. Ομως αγαπώ πολύ τα παιδιά και ζηλεύω τον τρόπο που ονειρεύονται, θαυμάζω τη δυνατότητά τους να ανατρέπουν τα πάντα, τη μεγάλη αίσθηση της δικαιοσύνης που έχουν. Προσωπικά δυσκολεύτηκα πολύ να το πάρω απόφαση ότι μεγάλωσα κι αν θέλω να είμαι ειλικρινής ακόμα σκέφτομαι τι θα γίνω όταν μεγαλώσω κι έχω μια μακριά λίστα υπόψη μου. Δεν ξέρω αν είναι αυτός ο λόγος που γράφω για παιδιά.
Πάντως, όταν γράφω κάποια ιστορία δεν την κόβω και τη ράβω για καμιά ηλικία. Εχω όμως μια τάση να βαφτίζω ακόμα και τους κακούς ήρωες στο καλό και να αναζητώ την άλλη τους πτυχή. Αγαπώ πολύ τη ζωή όσο απογοητευμένη κι αν είμαι από τον κόσμο, από τις δυσκολίες. Κι ίσως αυτή η εμμονή μου να επιλέγω πάντα τη ζωή, να προσπαθώ να αντιστρέψω τη μιζέρια να ταιριάζει περισσότερο με την παιδική ηλικία. Ενας παραμυθάς έλεγε: «Ο κόσμος είναι αφόρητος. Η ζωή είναι υπέροχη. Εχουμε πάντα τη δυνατότητα να διαλέξουμε. Ο αφηγητής παραμυθιών διαλέγει τη ζωή».

Η Μαρία Παπαγιάννη γεννήθηκε στη Λάρισα. Σπούδασε ελληνική φιλολογία και στη συνέχεια δούλεψε ως δημοσιογράφος σε ραδιόφωνο, τηλεόραση, εφημερίδες και περιοδικά. Τα τελευταία χρόνια γράφει ιστορίες για παιδιά και μεταφράζει παιδική λογοτεχνία. Το τελευταίο της μυθιστόρημα με τίτλο «Ως διά μαγείας» τιμήθηκε με το Βραβείο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου καθώς και με το Βραβείο Λογοτεχνικού Παιδικού Βιβλίου του περιοδικού «Διαβάζω». Το έργο της «Το δένδρο το μονάχο» έχει τιμηθεί επίσης με το βραβείο του περιοδικού «Διαβάζω». Εγραψε το λιμπρέτο και στίχους στο έργο «Παράξενο δεν είναι;» (μουσικό θέατρο το οποίο ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής τα έτη 2007 και 2008). Επίσης, το λιμπρέτο (διασκευή του μυθιστορήματος της Σ. Λάγκερλεφ «Το θαυμαστό ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον») για το έργο «Πες το μ’ ένα παραμύθι» για αφηγητή και ορχήστρα σε μουσική του Θάνου Μικρούτσικου, που παρουσιάστηκε τα Χριστούγεννα του 2002-2003 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

kathimerini


Hμερομηνία: 11-03-2012